Pri Ivo Lapenna

Chi-jare oni festas la centjarighon de Ivo LAPENNA, ekzakte
hierau, kiel la aktuala prezidanto de UEA, Probal Dasgupta, memoris en
mesagho sendita kiel Gazetara Komuniko de UEA N-ro 346 (2009-11-04):

—-
MESAĜO PRI IVO LAPENNA

Prof. d-ro Ivo Lapenna (1909-1987), kies centjariĝon ni festas en
5.11.2009, estis sendube la plej elstara inter la gvidantoj en la
organizita Esperanto-movado. Oni ofte ligas lian esperantistan
karieron specife kun Universala Esperanto-Asocio, kiun li gvidis en
ties modernan institucian formon. Sed lia kontribuo al la Movado
superverŝas la limojn de tiu institucia identeco.

Lapenna estis la plej elstara oratoro en la historio de la lingvo. Lia
verko Retoriko, kiu instruas la arton de parola persvadado, vicas
inter la klasikaĵoj pri tiu temo en iu ajn lingvo. Liaj paroladoj
restas modeloj ofte aŭskultataj de sinsekvaj generacioj. La sukceso de
lia retoriko en Montevideo en 1954 estis venko ne nur por UEA, kiun li
tie reprezentis, sed ankaŭ por la parola persvadado, la sola
akceptebla batalilo en serioza batalado por la paco. Li multe laboris
ne nur por akceptigi kaj fortikigi la demokratian metodaron, sed ankaŭ
specife por pliakrigi la retorikon kaj plivastigi la kapablon de
publikaj agantoj efike uzi ĝin. Multaj el ni ne memoras, ke li ankaŭ
fake okupiĝis pri la evoluigo de nia lingvo: en la Simpozio pri ata/
ita, libroforme organizita de la eldonejo Stafeto, gramatikistis kun
aliaj gramatikistoj ankaŭ Ivo Lapenna, tute kapable kaj senglite.

Tamen kompreneble li specife apartenis al tute alia fako: li estis
grava fakulo pri la internacia juro, kaj ĝuste surbaze de tiu sia faka
kono li muldis la postmilitan laborlinion de UEA. Lia sinengaĝo sur la
tereno de la homaj rajtoj kreis apartan profilon ne nur por UEA, sed
ĝenerale por la Esperanto-movado de post la dua mondmilito. Pro liaj
klopodoj UEA jam ekde 1947 – unu jaron antaŭ la formala adoptiĝo de la
Universala Deklaracio de Homaj Rajtoj en Unuiĝintaj Nacioj –
enstatutigis la principon, ke la respektadon al homaj rajtoj UEA
rigardas kiel nepran antaŭkondiĉon por siaj laboroj.

Al la hodiaŭa generacio devus esti grave, ke li estis inter la unuaj,
kiuj en la batalo por konservi la malfortajn lingvojn kaj kulturojn
emfazis la koncepton de lingva genocido kiel juran batalilon. El la
perspektivo de la juro li prezentis analizon de la lingva geopolitiko
kaj bazis sur tio la pledadon por Esperanto kiel justa solvo. La
principoj de tiu analizo akiras pli ĝenerale agnoskatan gravecon
hodiaŭ, kiam multaj komentantoj iom post iom agnoskas la valoron de
moralaj (anstataŭ nur de pragmatikaj) konsideroj en la agado sur la
monda scenejo, kaj kiam la voĉoj de la neregistaraj organizaĵoj kiel
portantoj de tiuj moralaj valoroj – foje opozicie al la foje
senmoralaj ŝtataj sistemoj – plifortiĝas en la internaciaj
institucioj.

Mi ne volas en tiel grava jubilea momento paroli ĉefe pri la UEA-
kariero de figuro, kiu tiel elstare skulptis tutan ĉielpejzaĝon por la
lingvanaro kiel tuto: tro mallarĝe limigi lin al nia asocio donus la
impreson, ke ni volus iel ŝteli lian vizaĝon por ni! De LPLP (kiu en
lia tempo havis la pranomon La Monda Lingvo-Problemo) ĝis la serio
Oriento-Okcidento, de la dumkongresa oratora konkurso ĝis la roterdama
oficejo de UEA, tiom da institucieroj de nia asocio atestas lian
ĉarpentistan lerton, ke ni prefere ne eku pri tiu temo, sed lasu al la
tuta esperantista publiko, sendiskriminacie pri asocia aparteno,
aplaŭdi la memoron de tiu homo, kiu donis al ni plej da kialoj por
aplaŭdi! Li estis unu el tiuj malmultegaj, pri kiuj eblas tute sincere
kanti, “La mond’ aliiĝos, la temp’ pasos for/ sed vivos eterne pri ili
memor’.”

Probal Dasgupta

Advertisements

Respondi

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Ŝanĝi )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Ŝanĝi )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Ŝanĝi )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Ŝanĝi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: